Pierwszy model w Blenderze warto zbudować z prostych brył: podłogi, dwóch ścian, łóżka i biurka. Taki pokój pozwala poznać poruszanie widokiem, dokładne wymiary, kopiowanie, materiały, światło i zapis obrazu bez równoczesnej nauki wszystkich narzędzi programu. Nie trzeba od razu rzeźbić postaci ani projektować realistycznej tkaniny. Ważniejszy jest niewielki projekt, którego każdą część potrafimy zaznaczyć, zmienić oraz świadomie ustawić w przestrzeni.
Poniższy przykład przedstawia otwarty model pokoju o umownych wymiarach cztery na trzy metry. Podane liczby są propozycją ćwiczenia, a nie projektem budowlanym ani potwierdzeniem, że prawdziwe wyposażenie zmieści się w mieszkaniu. Układ celowo pozostaje prosty i widoczny od przodu. Można wykonywać go samodzielnie albo rodzinnie: jedna osoba proponuje wariant, druga obsługuje program, a potem następuje zamiana. Opisy nazw narzędzi odnoszą się do standardowego układu interfejsu Blendera.
Co przygotować i jaki rezultat wybrać
Blender jest programem do pracy z grafiką trójwymiarową i ma znacznie więcej funkcji, niż potrzeba w pierwszym projekcie. Na początek wystarczy oficjalna instalacja zgodna z systemem oraz sprzętem. Wymagania należy sprawdzić przed pobraniem, zwłaszcza na starszym komputerze. Nie warto instalować przypadkowego pakietu rozszerzeń obiecującego gotową pracownię. Wszystkie opisane tutaj podstawowe bryły, materiały i narzędzia znajdują się w samym programie, bez kupowania modeli mebli.
Mysz z wygodnym środkowym przyciskiem ułatwia obracanie widoku, choć brak takiej myszy nie wyklucza pracy. Klawiatura numeryczna daje skróty do widoków, ale te same funkcje są dostępne w menu. Przed rozpoczęciem warto sprawdzić, czy wciśnięcie kółka myszy działa jako przycisk, ponieważ nie każdy początkujący odróżnia je od samego przewijania. To drobna czynność, która później znacznie ułatwia orientację w modelowanej przestrzeni.
Rezultatem pierwszej sesji nie musi być gotowy realistyczny obraz. Dobrym celem jest podłoga i dwie ściany o poprawnych wymiarach, zapisane w rozpoznawalnym pliku. Kolejna część obejmie meble, następna kolory, a dopiero później oświetlenie i kamerę. Takie etapy mają konkretne granice. Jeśli od początku próbujemy jednocześnie dopracować wszystko, trudno zauważyć, czy problem dotyczy geometrii, wyglądu materiału, ustawienia widoku czy po prostu braku zapisania ostatnich zmian.
Na kartce można przygotować krótki plan: pomieszczenie cztery na trzy metry, łóżko z lewej, biurko przy tylnej ścianie i otwarty przód. To wystarcza, aby porównywać decyzje podczas pracy. Szczegółowy rysunek techniczny nie jest konieczny, ale wspólny zamiar ogranicza przypadkowe dokładanie brył. Jeśli rodzina chce odtworzyć prawdziwy pokój, najpierw powinna zebrać jego pomiary i wyraźnie oddzielić dane zmierzone od wartości przyjętych tylko na potrzeby ćwiczenia.
Najważniejsze części ekranu
Duże centralne okno to zwykle widok 3D, w którym oglądamy i zaznaczamy obiekty. Lista sceny, nazywana Outlinerem, pokazuje nazwy elementów, takich jak kostka, kamera i światło. Panel Properties zawiera ustawienia obiektu, materiałów, renderowania oraz innych części projektu. Na początku dobrze wskazać te trzy miejsca i sprawdzić, że zaznaczenie nazwy na liście odpowiada zaznaczeniu konkretnej bryły w widoku. To pomoże później odnajdywać meble zasłonięte przez ścianę.
Skróty klawiaturowe działają zależnie od tego, nad którym obszarem znajduje się wskaźnik. Przed naciśnięciem klawisza trzeba skierować mysz nad widok 3D, jeśli chcemy wykonać operację właśnie w nim. Wpisanie litery podczas edycji nazwy obiektu nie przesunie bryły, tylko zmieni tekst. Gdy zachowanie wydaje się dziwne, warto najpierw sprawdzić aktywne pole oraz tryb pracy, zamiast zakładać, że program przestał reagować lub skrót został uszkodzony.
Po uruchomieniu domyślna scena zwykle zawiera kostkę, kamerę i źródło światła. Kostkę można wykorzystać jako pierwszy element pokoju, a pozostałe części pozostawić na później. Nie trzeba od razu usuwać wszystkiego bez rozpoznania funkcji. Jeśli jednak chcemy zacząć całkowicie pustą scenę, należy świadomie zaznaczyć obiekty w Object Mode i usunąć je, pamiętając, że do końcowego renderowania potrzebna będzie kamera oraz sensowne oświetlenie przygotowane ponownie.
Nazwy obiektów warto zmieniać od początku, na przykład na Podłoga, Ściana_lewa i Łóżko_podstawa. Można edytować nazwę na liście sceny albo użyć dostępnego polecenia zmiany nazwy zaznaczonego elementu. Kilkanaście obiektów o nazwach Cube z kolejnymi numerami szybko staje się nieczytelne. Dobra nazwa nie musi zawierać całej historii pracy. Powinna jedynie pozwalać odróżnić funkcję elementu od podobnych brył, które znajdują się w innej części modelu.
Obracanie, przesuwanie i odzyskiwanie widoku
Przy standardowych ustawieniach przytrzymanie środkowego przycisku myszy i poruszanie nią obraca widok wokół sceny. Shift ze środkowym przyciskiem przesuwa punkt obserwacji, a kółko przybliża i oddala. Są to zmiany sposobu oglądania, które same nie przestawiają mebli. Warto przećwiczyć je na jednej kostce, zanim pojawią się ściany. Początkujący często myli przesunięcie kamery obserwatora z przesunięciem zaznaczonego obiektu, choć rezultat w podglądzie może wyglądać podobnie.
Widok z góry można wybrać klawiszem 7 na klawiaturze numerycznej, z przodu klawiszem 1, a z boku klawiszem 3. Przełącznik 5 zmienia sposób projekcji między perspektywicznym i ortograficznym. Klawisze w głównym rzędzie cyfr nie są automatycznie tym samym co Numpad. Na laptopie bez oddzielnej części numerycznej należy skorzystać z menu View i pozycji Viewpoint albo z widocznego manipulatora osi w narożniku widoku 3D.
Jeśli model zniknie poza ekranem, warto zaznaczyć jego nazwę w Outlinerze i użyć View, a następnie Frame Selected. Odpowiednikiem jest kropka na klawiaturze numerycznej. Funkcja Frame All, zwykle dostępna także pod Home, obejmuje wszystkie obiekty. Przy odległej przypadkowej bryle może jednak oddalić widok za bardzo. Wtedy lepiej skupić się na konkretnym meblu, zamiast ponownie poruszać myszą bez wyraźnego punktu odniesienia w przestrzeni.
Brak środkowego przycisku można obejść narzędziami nawigacyjnymi interfejsu oraz odpowiednimi ustawieniami emulacji w preferencjach. Nie trzeba zmieniać całego układu skrótów, jeśli wystarcza menu. Po każdej zmianie nawigacji dobrze wykonać trzy próby: obrót wokół kostki, przesunięcie widoku i powrót do zaznaczonego obiektu. Dopiero kiedy te działania są rozpoznawalne, warto dodawać więcej elementów. Orientacja w scenie jest podstawowym narzędziem modelowania, a nie dodatkiem dla zaawansowanych użytkowników.
Object Mode i Edit Mode
Object Mode służy do pracy z obiektami jako całościami: przesuwania, obracania, skalowania i organizowania ich w scenie. Edit Mode pozwala zmieniać wewnętrzną geometrię wybranego obiektu, na przykład wierzchołki, krawędzie i ściany siatki. Przełącznik znajduje się w nagłówku widoku, a Tab zwykle przełącza między tymi trybami dla obsługiwanej bryły. Przed wykonaniem instrukcji zawsze warto sprawdzić nazwę aktualnego trybu, ponieważ podobny skrót może wtedy działać na innej części modelu.
W tym pokoju większość mebli powstanie z oddzielnych prostopadłościanów dodawanych w Object Mode. To świadomy wybór upraszczający początek. Noga biurka i blat pozostaną osobnymi obiektami, więc łatwo je zaznaczyć oraz zmienić ich wymiary. Później można poznawać łączenie siatek i bardziej zwarte modele. Nie ma potrzeby wykonywania całego pokoju z jednej skomplikowanej siatki tylko dlatego, że doświadczony autor filmu potrafi tak pracować.
Jeśli nowa kostka została dodana podczas Edit Mode, może stać się kolejnym fragmentem tego samego obiektu zamiast osobnym elementem na liście sceny. To częsta przyczyna pytania, dlaczego nie da się zaznaczyć jednej bryły niezależnie od drugiej. Najprostsza korekta przy świeżej pomyłce to cofnięcie operacji, powrót do Object Mode i ponowne dodanie elementu. Warto zrozumieć przyczynę, zanim zaczniemy używać bardziej zaawansowanych poleceń rozdzielania geometrii.
Do prostego sprawdzenia trybów można zaznaczyć kostkę, wejść Tab do edycji, obejrzeć jej wierzchołki i wrócić bez zmieniania kształtu. Ten krótki eksperyment nie wymaga jeszcze rzeźbienia mebla. Pomaga natomiast zobaczyć, że obiekt ma strukturę wewnętrzną. Gdy później pojawi się wyciąganie lub zaokrąglanie krawędzi, wiadomo już, czy operacja dotyczy położenia całej rzeczy, czy jej rzeczywistej siatki i fragmentów powierzchni.
Wymiary, położenie i trzy osie
W panelu bocznym widoku 3D, otwieranym standardowo klawiszem N, zakładka Item pokazuje między innymi Location, Rotation, Scale i Dimensions. Location to położenie punktu odniesienia obiektu, a Dimensions jego rozmiar wzdłuż osi. W naszym przykładzie X oznacza szerokość pokoju, Y głębokość, a Z wysokość. Warto trzymać się tej umowy przez cały projekt. Zamiana osi w połowie modelowania sprawi, że poprawnie wpisane liczby dadzą bryłę ustawioną w nieoczekiwanym kierunku.
W Scene Properties można wybrać jednostki metryczne. Dla uproszczenia przyjmujemy zwykłą skalę, w której wartości podane tutaj odczytujemy jako metry. Wpisanie 0.1 oznacza dziesięć centymetrów. Można również korzystać z obsługiwanych przez pola jednostek, na przykład wpisać wartość z oznaczeniem centymetrów. Należy jednak sprawdzić, co pokazuje własny interfejs, szczególnie po otwarciu cudzego pliku z inną skalą jednostek. Samo przełączenie etykiety nie zastępuje kontroli rozmiaru modelu.
Klawisz G rozpoczyna przesuwanie, R obrót, a S skalowanie. Po literze można wskazać oś i liczbę, na przykład G, potem Z, następnie 1 i Enter przesuwa obiekt o jednostkę w górę. To przemieszczenie względem bieżącego stanu, a nie zawsze ustawienie bezwzględnej pozycji Z na jeden. Do dokładnych danych projektu wygodniej wpisywać Location i Dimensions w panelu. Warto odróżnić polecenie wykonania zmiany od pola opisującego końcowy stan obiektu.
Przy domyślnej kostce punkt odniesienia znajduje się w środku. Prostopadłościan wysoki na dwa metry postawiony na podłodze na poziomie zero powinien mieć środek na Z równym jeden. Jeśli wpiszemy Z równe zero, połowa bryły znajdzie się pod podłogą. Ta prosta zależność wyjaśnia wiele pozornych błędów. W całym przykładzie położenie elementów jest podawane dla brył o zachowanym centralnym punkcie odniesienia, bez wcześniejszego przesuwania ich originu.
Podłoga jako pierwszy dokładny element
Zaznacz domyślną kostkę albo dodaj nową przez Add, Mesh, Cube w Object Mode. Nadaj jej nazwę Podłoga. W Dimensions wpisz X równe cztery, Y równe trzy i Z równe 0,1. W Location ustaw X i Y na zero, a Z na minus 0,05. Górna powierzchnia podłogi znajdzie się wtedy na wysokości zero, ponieważ połowa jej grubości leży ponad środkiem, a połowa poniżej. To będzie poziom odniesienia dla wszystkich mebli.
Widok z góry powinien pokazać prostokąt szerszy w osi X niż w Y. Jeżeli widać pionową płytę, warto sprawdzić, czy wymiary wpisano do odpowiednich pól i czy obiekt nie ma przypadkowego obrotu. Dla pierwszej podłogi Rotation powinno pozostać zerowe. Nie trzeba korygować błędu dodatkowym obrotem na oko. Lepiej przywrócić czytelne wartości i zrozumieć, dlaczego bryła przyjęła niewłaściwą orientację w scenie.
Po zmianie wymiarów można zastosować skalę przez Object, Apply, Scale. Geometria zachowuje rozmiar, a wartości Scale wracają do jedności. Ma to znaczenie dla niektórych późniejszych operacji i modyfikatorów, na przykład równomiernego zaokrąglania krawędzi. Nie należy mylić tego polecenia z wyzerowaniem wymiarów ani ze swobodnym ponownym skalowaniem. Przed zastosowaniem warto odczytać stan, wykonać operację i sprawdzić, że podłoga nadal ma cztery na trzy metry.
Zapisz plik jako rozpoznawalny projekt, na przykład pokoj-01-bryla.blend. Pierwszy zapis powinien nastąpić już teraz, a nie dopiero po renderowaniu. Dzięki temu można bez obaw uczyć się następnych narzędzi. Krótkie cofnięcie zwykłej pomyłki wykonuje się poleceniem Undo, standardowo Ctrl + Z. Jeśli natomiast chcemy wrócić do konkretnego zapisanego etapu, należy świadomie otworzyć właściwy plik, pamiętając o zmianach, które nie zostały jeszcze zachowane.
Ściany i otwarty przód modelu
Dodaj kostkę nazwaną Ściana_lewa. Ustaw jej wymiary na 0,1 w osi X, trzy w osi Y i 2,6 w osi Z. Położenie to X równe minus dwa, Y zero, Z równe 1,3. Dolny brzeg znajdzie się na podłodze, a ściana zamknie lewą stronę modelu. Warto sprawdzić ją z góry i z przodu. Dwie różne projekcje pozwalają zauważyć pomyłkę, której nie widać przy efektownym widoku pod przypadkowym kątem.
Tylna ściana może mieć wymiary cztery, 0,1 i 2,6 oraz położenie X zero, Y równe 1,5 i Z równe 1,3. Na razie będzie pełna; w kolejnym ćwiczeniu można zastąpić ją segmentami z otworem okiennym. Prawą i przednią stronę pozostawiamy otwarte, aby oglądać wnętrze bez ukrywania połowy budowli. To model ekspozycyjny przypominający fragment domku, a nie kompletna zamknięta dokumentacja pomieszczenia.
Podane ściany spotykają się na granicy podłogi i mogą częściowo na siebie zachodzić w narożniku. W prostym obrazie nie musi to przeszkadzać, ale warto wiedzieć, że nie jest to szczegół konstrukcyjny prawdziwego budynku. Jeśli później planujemy dokładniejszy model, trzeba świadomie ustalić, czy wymiary odnoszą się do wnętrza, osi ścian czy zewnętrznego obrysu. Nie należy przenosić umownych danych z ćwiczenia bezpośrednio do zamawiania mebli lub robót remontowych.
Przy zasłoniętym obiekcie można zaznaczyć jego nazwę w Outlinerze. Ukrywanie w podglądzie i wyłączanie z renderowania to odrębne ustawienia, dlatego nie warto klikać ikon bez rozpoznania ich funkcji. Na etapie budowy wygodnie chwilowo ukryć ścianę, ale przed renderem trzeba sprawdzić jej docelowy stan. Inaczej końcowy obraz może różnić się od oczekiwania, mimo że podczas modelowania wszystko wydawało się prawidłowo ustawione w przestrzeni.
Okno z segmentów zamiast trudnego wycinania
Aby zrobić pierwszy otwór, można usunąć pełną tylną ścianę i zastąpić ją czterema prostopadłościanami. To prostsze niż rozpoczynanie od złożonych operacji na siatce. Otwór przyjmujemy od X równego minus 0,4 do X równego jeden oraz od Z równego 0,9 do Z równego dwa. Wszystkie segmenty zachowują grubość 0,1 w osi Y i położenie Y równe 1,5. Przestrzeń między nimi pozostaje rzeczywiście pusta, a nie tylko pomalowana innym kolorem.
Lewy segment ma wymiary X równe 1,6, Y równe 0,1 i Z równe 2,6 oraz środek na X minus 1,2 i Z równe 1,3. Prawy ma szerokość jeden i ten sam pełny wzrost; jego środek to X równe 1,5. Warto obejrzeć widok z przodu i sprawdzić, że pionowa szczelina ma szerokość 1,4. Dzięki temu kolejne dwa elementy będą pasowały dokładnie do planowanego otworu.
Dolny fragment pod oknem ma wymiary 1,4 na 0,1 na 0,9 i środek X równe 0,3, Y równe 1,5 oraz Z równe 0,45. Górny ma te same szerokość oraz grubość, wysokość 0,6 i środek Z równe 2,3. Jego dolny brzeg wypada na dwóch metrach. Zestaw tworzy otwór wysoki na 1,1. Przed dodaniem ramy dobrze sprawdzić liczby, ponieważ niewielka pomyłka położenia może zostawić nieplanowaną szczelinę między segmentami.
Rama może powstać z cienkich prostopadłościanów ustawionych przy krawędziach otworu. Na pierwszą próbę nie potrzeba przezroczystej szyby, która dodaje wymagania materiałowe i może utrudniać oświetlenie. Wystarczy widoczny otwór oraz prosty parapet. Jeśli celem jest wyłącznie kolorowa ilustracja pokoju, można także świadomie uprościć okno do dekoracyjnego znaku, lecz wtedy należy nazywać je symbolem. W tym ćwiczeniu cztery segmenty dają faktyczne przejście w ścianie, które da się zobaczyć z obu stron.
Łóżko z podstawy, materaca i poduszki
Podstawę łóżka można zrobić z kostki o wymiarach 0,9 w X, dwa w Y i 0,35 w Z. Ustaw jej środek na X minus 1,3, Y równe 0,2 i Z równe 0,175. Dolny brzeg znajdzie się na podłodze. Łóżko stoi wzdłuż lewej części pokoju, ale nie dotyka bezpośrednio ściany. Taki odstęp pozwala zobaczyć kształt i uniknąć trudnego do rozpoznania przenikania dwóch powierzchni w podglądzie.
Materac to drugi prostopadłościan o tych samych szerokości i długości, lecz wysokości 0,15. Jego środek powinien mieć X minus 1,3, Y równe 0,2 i Z równe 0,425. Spód materaca wypada wtedy na wysokości 0,35, czyli dokładnie na górze podstawy. Warto prześledzić ten rachunek samodzielnie. Uczy on dopasowywać sąsiednie bryły według wymiarów, zamiast wielokrotnie przesuwać je myszą i zgadywać, czy już przestały na siebie zachodzić.
Poduszka może mieć wymiary 0,7 na 0,4 na 0,12 oraz położenie X minus 1,3, Y równe 0,9 i Z równe 0,56. Jej spód znajdzie się na materacu na wysokości 0,5. To umowna bryła, którą później można delikatnie zaokrąglić. Nie trzeba od początku modelować zmarszczek. Różnica koloru i lekkie złagodzenie krawędzi wystarczą, aby w prostym obrazie odróżnić poduszkę od twardej drewnianej części łóżka.
Jeśli łóżko ma mieć zagłówek, dodaj cienką pionową bryłę przy jednym końcu, sprawdzając, czy nie przecina okna lub ściany. Można też zmienić długość łóżka i obserwować wpływ na przejście. Każdą taką próbę warto wykonywać na kopii albo po zapisaniu etapu. Model pozwala szybko porównywać warianty, ale nie ocenia wygody prawdziwego mebla. Do rzeczywistego wyposażenia potrzebne są jego dokładne wymiary zewnętrzne oraz wymagany sposób użytkowania.
Biurko i cztery nogi o znanym położeniu
Blat biurka zbuduj z kostki o wymiarach 1,1 w osi X, 0,6 w Y i 0,08 w Z. Środek ustaw na X równe 0,95, Y równe 0,9 i Z równe 0,76. Górna powierzchnia znajdzie się na wysokości 0,8. To liczby przyjęte do modelu, nie zalecenie ergonomiczne dla dziecka. W prawdziwym pokoju wysokość stanowiska dobiera się do osoby i wyposażenia, czego prosty obraz 3D sam nie rozstrzyga.
Pierwsza noga może mieć wymiary 0,06 na 0,06 na 0,72 i środek na X równe 0,45, Y równe 0,65 oraz Z równe 0,36. Jej górny brzeg wypada na spodzie blatu na wysokości 0,72. Pozostałe nogi otrzymają kombinacje X równego 0,45 lub 1,45 oraz Y równego 0,65 lub 1,15. Wszystkie zachowują tę samą wysokość i położenie pionowe, więc podstawę można budować przez kopiowanie.
Do powielenia zaznaczonego obiektu użyj Shift + D i zatwierdź kopię, a potem wpisz jej dokładne położenie. Można też po rozpoczęciu duplikowania anulować sam ruch prawym przyciskiem myszy i ustawić Location w panelu. Anulowanie przesunięcia nie musi usuwać utworzonej kopii. Warto sprawdzić listę obiektów, aby nie pozostawić dwóch identycznych nóg w tym samym miejscu. Taki ukryty duplikat nie poprawia modelu, a utrudnia późniejsze porządki.
Po ustawieniu czterech nóg obejrzyj biurko od spodu oraz z góry. Każda noga powinna mieścić się pod blatem, bez przypadkowego wystawania poza jego obrys. Następnie zaznacz elementy i nadaj im rozpoznawalne nazwy albo umieść je w osobnej kolekcji. Nie trzeba od razu łączyć ich w jeden obiekt. Oddzielne części są wygodne, gdy chcemy później zmienić szerokość blatu i świadomie dopasować położenie podpór.
Krzesło i miejsce potrzebne do odsunięcia
Siedzisko krzesła można przedstawić jako prostopadłościan o wymiarach 0,42 na 0,42 na 0,05. Ustaw środek na X równe 0,95, Y równe 0,2 i Z równe 0,45. Jego spód leży wtedy na wysokości 0,425. Cztery nogi mogą mieć wysokość 0,425 i środek Z równe 0,2125, dzięki czemu dochodzą od podłogi do siedziska. To kolejne ćwiczenie sumowania połówek wymiarów przy ustawianiu stykających się brył.
Przykładowe położenia nóg to kombinacje X równego 0,79 lub 1,11 oraz Y równego 0,04 lub 0,36. Ich przekrój może wynosić 0,05 na 0,05. Oparcie ustaw za siedziskiem, po stronie przeciwnej do biurka, jako bryłę szeroką na 0,42, grubą na 0,06 i wysoką na 0,5. Ustaw środek oparcia na X równe 0,95, Y równe -0,04 i Z równe 0,725. Jego przód dochodzi wtedy do tylnej krawędzi siedziska przy Y równym -0,01, a dół leży na wysokości górnej powierzchni siedziska, czyli 0,475. Wygląd pozostaje celowo uproszczony, ale części mają czytelną relację.
W widoku z góry warto sprawdzić przestrzeń między krzesłem, łóżkiem i pozostałym wyposażeniem. Można zrobić kopię krzesła w innej pozycji, aby pokazać odsunięcie podczas korzystania z biurka. Nie należy traktować widocznej szczeliny jako dowodu wygodnego przejścia dla każdej osoby. Model nie zna sposobu siadania, zakresu ruchu ani realnych wymiarów użytkownika. Pomaga natomiast zauważyć oczywiste kolizje i zadawać dokładniejsze pytania przed urządzeniem prawdziwego wnętrza.
Jeśli krzesło ma zostać później przeniesione jako całość, dobrze wybrać świadomy sposób grupowania, na przykład rodzica dla elementów lub oddzielną kolekcję. Samo zaznaczenie kilku obiektów jest tymczasowym stanem, a nie trwałym połączeniem. Na pierwszą próbę wystarczy przesuwać wszystkie jego części po wspólnym zaznaczeniu, sprawdzając listę. Pozostawiona noga w poprzednim miejscu jest typową pomyłką, którą łatwiej poprawić od razu niż dopiero po końcowym renderowaniu.
Szafa, półka i drobne elementy bez nadmiaru szczegółów
Szafę można zbudować jako jedną bryłę o wymiarach 1,4 na 0,5 na 1,8 i środku X równe 0,9, Y równe minus 1,1 oraz Z równe 0,9. W otwartym modelu będzie stała bliżej przedniej części pokoju. Jeśli zasłania zbyt wiele, można ją przesunąć albo obniżyć na potrzeby ilustracji. Warto przy tym zapisać, czy zmiana jest wariantem wyposażenia, czy wyłącznie zabiegiem prezentacyjnym, który nie przedstawia planowanego rzeczywistego ustawienia.
Front można zaznaczyć cienkimi dodatkowymi płytami w nieco innym kolorze. Dwie małe bryły mogą pełnić funkcję uchwytów, bez konieczności wycinania wnętrza i modelowania zawiasów. O skali szczegółowości decyduje zamierzony obraz. Jeżeli szafa na końcowym renderze zajmie kilkadziesiąt pikseli szerokości, drobna konstrukcja śruby prawdopodobnie nie będzie widoczna. Czas lepiej przeznaczyć na proporcje oraz ustawienie światła, które wyraźniej wpłyną na czytelność całej sceny.
Półka może powstać z cienkiego prostopadłościanu i kilku książek o lekko różnych wysokościach. Każdą książkę wystarczy przedstawić jako małą bryłę z materiałem. Nie trzeba wpisywać rzeczywistych tytułów ani kopiować okładek. Własne umowne kolory pozwalają uniknąć zbędnego pobierania cudzych grafik. Jeśli projekt ma później trafić do internetu, warto od początku wiedzieć, które elementy wykonano samodzielnie, a które pochodzą z zewnętrznego zasobu wymagającego sprawdzenia zasad użycia.
Dywan można dodać jako bardzo cienki prostopadłościan leżący tuż nad podłogą. Przykładowa grubość 0,016 i środek Z równe 0,008 umieszczą jego dolną powierzchnię na poziomie zero. Jeśli dwie powierzchnie leżą dokładnie w tym samym miejscu, podgląd może migotać lub pokazywać niestabilny wzór. Warto nadać dywanowi rzeczywistą niewielką grubość, zamiast nakładać identyczną płaszczyznę na podłogę i później szukać przyczyny problemu wyłącznie w materiale.
Dokładne kopie i różnica między rozmiarem a skalą
Duplikowanie oszczędza pracę przy podobnych elementach, ale trzeba rozumieć, co kopiujemy. Zwykła kopia Shift + D pozwala później niezależnie zmieniać geometrię, natomiast powiązane duplikaty mogą współdzielić dane siatki. Na początku wygodniej korzystać ze zwykłych kopii, jeśli każda książka lub noga ma być osobnym wariantem. Inne rodzaje powielania warto poznawać wtedy, gdy pojawi się konkretna potrzeba równoczesnej zmiany całej grupy identycznych części.
Zmiana Dimensions dopasowuje rozmiar obiektu, ale może pozostawić niejednostkową Scale. Zastosowanie skali przez Apply Scale zachowuje wygląd, przepisując odpowiednią zmianę do danych geometrii. Przy pierwszym projekcie warto wykonywać tę operację po ustaleniu wymiarów i przed dodaniem modyfikatora Bevel. Jeśli zaokrąglenie wygląda nierówno w różnych kierunkach, sprawdzenie skali jest jednym z pierwszych rozsądnych kroków diagnostycznych. Nie należy jednak losowo stosować wszystkich transformacji bez rozpoznania ich wpływu.
Polecenia numeryczne można łączyć: G, X, 0.5 i Enter przesuwa o pół jednostki wzdłuż wskazanej osi. Zapis liczby przez klawiaturę jest wygodniejszy niż przeciąganie, gdy znamy odległość. Należy pamiętać o znaku ujemnym i o tym, czy używamy osi globalnej, czy lokalnej obróconego obiektu. Na początek można pozostawić meble bez obrotu i ćwiczyć w osiach świata, a dopiero później świadomie porównywać oba układy odniesienia.
Przed kopiowaniem całego zestawu warto nadać mu porządek nazw i sprawdzić, czy nie ma niepotrzebnych elementów. Jeśli w modelu zostały trzy identyczne blaty nałożone na siebie, duplikowanie powieli również ten problem. Warto czasem ukryć jeden obiekt i obejrzeć miejsce pod nim. Takie proste sprawdzenie ujawnia przypadkowe kopie. Czytelny model z kilkunastu celowych części jest lepszym materiałem do dalszej nauki niż scena, której zawartości autor nie potrafi już odczytać.
Pierwsza zmiana siatki i wyciąganie fragmentu
Po zbudowaniu pokoju z oddzielnych brył można poznać Edit Mode na osobnym obiekcie próbnym. Dodaj kostkę poza głównym modelem i wejdź Tab do edycji. Wybierz tryb zaznaczania ścian za pomocą odpowiedniej ikony w nagłówku i zaznacz jedną powierzchnię. Warto obracać widok, aby upewnić się, który fragment został wybrany. Na początku nie należy wykonywać tego eksperymentu na jedynej ukończonej szafie bez wcześniejszego zapisu lub kopii.
Polecenie Extrude, dostępne między innymi pod E, tworzy nowy fragment geometrii wyciągany z zaznaczenia. Dla prostej ściany można wpisać niewielką odległość i zatwierdzić. Po tej czynności bryła nie jest już zwykłą kostką jedynie rozciągniętą w całości. Ma dodatkową geometrię i połączenia. To ważna różnica względem S, które skaluje zaznaczony obszar. Dobrze porównać oba działania na dwóch kopiach, aby zobaczyć, jakie nowe elementy faktycznie powstają.
Jeśli rozpoczęto wyciąganie i anulowano tylko ruch, nowa geometria może pozostać w pierwotnym miejscu. Ponowne naciskanie E bez kontroli tworzy wtedy nakładające się fragmenty. Przy świeżej pomyłce lepiej użyć Undo i rozpocząć świadomie od czystego stanu. Nie warto zgadywać, ile ukrytych ścian istnieje w środku obiektu. Ta uwaga ma praktyczne znaczenie przy późniejszym wygładzaniu, wycinaniu i eksporcie modelu, które mogą ujawnić problemy niewidoczne w prostym podglądzie.
W pierwszym pokoju wyciąganie można wykorzystać do prostej ozdoby, na przykład stopniowanego klocka na półce. Nie trzeba przebudowywać wszystkich mebli, aby uzasadnić poznanie nowego narzędzia. Dobrze zakończyć ćwiczenie, gdy potrafimy wskazać ścianę początkową, dodany odcinek i rezultat. Później można poznawać wierzchołki, krawędzie, podział siatki i dokładniejsze modelowanie, ale każde z tych zagadnień zasługuje na osobny, mały eksperyment zamiast przypadkowego użycia wszystkich poleceń jednocześnie.
Zaokrąglanie krawędzi i czytelna sylwetka
Idealnie ostre krawędzie brył często wyglądają na obrazie mniej naturalnie niż lekko złagodzone. Do prostego efektu można dodać modyfikator Bevel w panelu modyfikatorów zaznaczonego obiektu. Przedtem warto zastosować skalę i sprawdzić wymiary. Na początek należy wybrać małą szerokość zaokrąglenia oraz niewielką liczbę segmentów. Zbyt duża wartość może zmienić kształt cienkiej nogi albo spowodować nakładanie się fragmentów, zamiast jedynie złagodzić jej brzeg.
Poduszka i drewniany blat mogą potrzebować różnych ustawień. Miękki przedmiot można przedstawić bardziej zaokrągloną sylwetką, a twardy element jedynie subtelną krawędzią. Nie oznacza to realistycznej symulacji materiału, lecz czytelne uproszczenie ilustracyjne. Warto obejrzeć rezultat z odległości planowanej kamery. Jeżeli różnica znika na końcowym obrazie, zwiększanie liczby segmentów do bardzo wysokiej wartości tylko obciąży scenę bez zauważalnej poprawy jej odbioru.
Wygładzanie cieniowania i zmiana geometrii to różne operacje. Gładkie cieniowanie może poprawić wygląd zakrzywionej powierzchni, ale nie zamieni kanciastej sylwetki w prawdziwie zaokrąglony kontur. Początkujący powinien porównać sam obrys przedmiotu na tle pokoju. Jeśli nadal widać ostrą krawędź tam, gdzie oczekiwano łuku, potrzebna może być geometria albo modyfikator, a nie wyłącznie ustawienie sposobu wyświetlania normalnych powierzchni w materiale.
Przy modyfikatorach warto zachować możliwość późniejszej zmiany parametrów, zamiast od razu zatwierdzać je na stałe. Nie każda sytuacja wymaga zastosowania modyfikatora do siatki przed renderem. Właśnie możliwość porównania dwóch wartości jest wygodną częścią nauki. Przed bardziej trwałą zmianą można zapisać wersję pliku. Dzięki temu rodzina ma punkt powrotu, jeśli nowa technika zniekształciła element, który wcześniej wyglądał zgodnie z przyjętym pomysłem.
Materiały i trzy kolory wystarczające na początek
Materiał określa sposób, w jaki powierzchnia reaguje na światło i jaki ma wygląd. Dla pierwszej sceny wystarczy prosty materiał oparty na podstawowym shaderze z ustawieniem Base Color. W Material Properties wybiera się nowy materiał dla zaznaczonego obiektu i nadaje mu rozpoznawalną nazwę. Dobrze zacząć od trzech grup: jasne ściany, neutralne meble i jeden kolor akcentowy. To ułatwi ocenę formy bez mieszania kilkunastu przypadkowych barw.
Kolor materiału może być niewidoczny w zwykłym trybie Solid, zależnie od ustawień podglądu. Aby ocenić materiały, należy przełączyć widok na Material Preview lub Rendered. Jeśli mebel nadal wygląda szaro, nie trzeba od razu tworzyć kolejnego materiału. Warto sprawdzić tryb wyświetlania i to, czy materiał przypisano do właściwego obiektu. W scenie z podobnymi nazwami łatwo przypadkowo zmienić element ukryty za inną bryłą, dlatego pomaga wcześniejsze uporządkowanie listy.
Roughness wpływa na charakter odbić: większa szorstkość zwykle daje mniej ostre refleksy, a mniejsza bardziej lustrzany wygląd. Na początek nie potrzeba metalicznego łóżka ani skomplikowanych tekstur. Można pozostawić materiały niemetaliczne i porównać dwie wartości szorstkości na kopii małej kostki. Światło oraz otoczenie także wpływają na widoczny rezultat. Ten sam kolor bazowy nie musi wyglądać identycznie pod inną lampą i przy innym ustawieniu zarządzania kolorem.
Materiały można współdzielić między obiektami, co przydaje się dla nóg biurka i blatu. Trzeba jednak pamiętać, że zmiana wspólnego materiału wpłynie na wszystkie korzystające z niego części. Jeśli jedna książka ma otrzymać odrębny kolor, należy świadomie utworzyć niezależny materiał lub jego kopię. Nie warto próbować naprawiać sytuacji przez wielokrotne przemalowywanie pozostałych przedmiotów. Najpierw należy ustalić, które obiekty korzystają z tej samej definicji wyglądu.
Światło w pokoju i pierwsza lampa Area
Materiał bez sensownego oświetlenia może wyglądać zupełnie inaczej niż w podglądzie. Do pierwszego renderu można użyć światła Area, dodawanego przez Add, Light, Area. Ustawienie z przodu i ponad otwartym pokojem pozwala oświetlić wnętrze bez złożonej symulacji okna. Trzeba skierować lampę w stronę modelu, ponieważ sam punkt położenia nie mówi jeszcze, gdzie pada światło. Warto obserwować podgląd renderowany podczas zmiany orientacji i położenia źródła.
Dla opisanego pokoju można zacząć od Area w położeniu X zero, Y minus trzy i Z cztery, z obrotem X równym 45 stopni oraz pozostałymi obrotami zerowymi. Źródło skieruje się w głąb wnętrza. W jego danych ustaw rozmiar około trzech metrów i potraktuj moc 700 W jako punkt próbny, wymagający oceny obrazu. To nie jest wartość uniwersalna. Zbyt jasną scenę można skorygować zmniejszeniem mocy; zbyt ciemną najpierw sprawdzić pod względem orientacji lampy, a potem stopniowo rozjaśnić.
Rozmiar Area wpływa na miękkość cieni. Większe źródło może dawać łagodniejsze przejścia, a mniejsze bardziej wyraźny cień. Dobrze zmieniać jeden parametr, zachowując resztę ustawień. Wtedy widać, co wywołało różnicę. Jeśli jednocześnie przestawimy lampę, zmienimy moc, kolor i wielkość, trudno nauczyć się zależności. Pierwsza scena jest dobrym miejscem do spokojnego porównania dwóch wariantów tego samego, znanego układu mebli.
Podgląd Material Preview może korzystać z własnego oświetlenia środowiskowego, które nie odpowiada dokładnie końcowej scenie. Dlatego ostateczną decyzję trzeba sprawdzić w trybie wykorzystującym światła świata i podczas próbnego renderowania. Nie warto uznawać różnicy za awarię programu. Są to odmienne sposoby oglądania materiału. Gdy pokój wygląda dobrze w jednym trybie, a źle w drugim, należy najpierw rozpoznać źródło światła oraz ustawienia podglądu, zamiast ponownie modelować wszystkie powierzchnie.
Kamera i kadr pokazujący najważniejsze elementy
Widok, którym obracamy podczas pracy, nie musi być widokiem końcowej kamery. Do renderowania potrzebna jest aktywna kamera w scenie. Jeśli usunięto domyślną, dodaj nową przez Add, Camera. Zaznaczoną kamerę można ustawić jako aktywną przez View, Cameras, Set Active Object as Camera; standardowy skrót to Ctrl + Numpad 0. Można ustawić wygodny widok modelu, a następnie użyć View, Align View, Align Active Camera to View. Standardowy skrót to Ctrl + Alt + 0 na klawiaturze numerycznej. Po operacji kamera otrzyma położenie odpowiadające oglądanej kompozycji. Warto wcześniej upewnić się, że właściwa kamera istnieje i jest wybrana jako aktywna.
Klawisz Numpad 0 przełącza na widok kamery, a odpowiednia pozycja znajduje się także w menu View. Ramka pokazuje obszar obrazu. Meble poza nią nie trafią do gotowego kadru, nawet jeśli widać je na roboczym ekranie obok. Początkujący powinien sprawdzić, czy ramka obejmuje podłogę, górę ściany i wybrane wyposażenie. Często wystarczy odsunąć kamerę lub zmienić jej kierunek, zamiast zmniejszać cały model pokoju bez powodu.
Perspektywa daje wrażenie głębi, natomiast kamera ortograficzna pozwala uzyskać bardziej schematyczny, ilustracyjny widok. Wybór zależy od zamierzenia. Do porównywania układu mebli przyda się także osobny widok z góry, ale nie zastępuje on wszystkich informacji o wysokości. Nie trzeba na początku dopracowywać ogniskowej jak w profesjonalnej fotografii wnętrz. Wystarczy czytelny kadr, który pokazuje relacje między elementami i nie zasłania najważniejszego obiektu przypadkowo ustawioną szafą.
Po ustawieniu kamery warto zablokować własną uwagę na jednym celu: czy widoczny jest zamierzony fragment pokoju. Dekoracja poza kadrem może poczekać. Można wykonać dwa obrazy z różnych stron, jeśli jeden nie pokazuje wszystkich ważnych rozwiązań. Nie warto zmieniać położenia prawdziwie planowanego mebla wyłącznie po to, aby udawać wygodniejsze wnętrze. Jeśli model ma służyć decyzji o ustawieniu, prezentacja powinna uczciwie pokazywać również ograniczenia i miejsca, które wymagają dokładniejszego sprawdzenia.
Render próbny i sprawdzanie obrazu
Renderowanie oblicza obraz na podstawie sceny, materiałów, światła oraz kamery. W menu Render wybiera się Render Image, zwykle także pod F12. Przed pierwszą próbą warto ustawić niewielką rozdzielczość w Output Properties, na przykład szerokość 1200 i wysokość 900 pikseli, albo obniżyć procentowy rozmiar testu. Nie potrzeba od razu wielkiego pliku. Mały render szybciej ujawni błędy kadru i oświetlenia, które nie zależą od liczby szczegółów na końcowym obrazie.
Silnik renderujący wybiera się w panelu Render Properties, w polu Render Engine. To inna zakładka niż Scene Properties użyte wcześniej do jednostek. Dostępne możliwości i wymagania sprzętowe zależą od wersji oraz urządzenia. Do pierwszej ilustracji warto zacząć od rozwiązania, które działa stabilnie na posiadanym komputerze, zamiast wymuszać najcięższą konfigurację. Bardziej fizyczny sposób obliczeń nie naprawi źle ustawionej lampy ani bryły ukrytej poza kadrem. Najpierw trzeba uzyskać czytelny obraz, a dopiero później poprawiać jakość i czas renderowania świadomymi zmianami parametrów.
Na gotowym podglądzie sprawdź kolejno kadr, brakujące obiekty, prześwietlone miejsca i niechciane przenikanie brył. Jeśli zniknęła ściana, obejrzyj jej ustawienie widoczności w renderze. Jeśli widać dziwny pasek na podłodze, sprawdź nakładające się powierzchnie. Nie każdy problem jest błędem renderera. Wiele z nich wynika z geometrii, niewłaściwej kamery albo przypadkowej kopii obiektu pozostawionej w tym samym miejscu podczas wcześniejszego ćwiczenia z duplikowania.
Po poprawce warto ponownie renderować małą wersję i porównać rezultat. Dobrze zachować rozpoznawalne nazwy plików próbnych, aby nie mylić obrazu sprzed zmiany z nowym. Jeśli poprawiono tylko światło, układ mebli pozostaje punktem odniesienia. Taka metoda uczy oceniać konkretny skutek. Dopiero po zaakceptowaniu kompozycji można zwiększyć rozdzielczość i jakość, zamiast wielokrotnie czekać na duży obraz, który nadal pokazuje ten sam łatwy do zauważenia problem.
Plik blend, obraz i dalsze wykorzystanie modelu
Zapis projektu .blend zachowuje scenę do dalszej edycji, natomiast gotowy obraz jest osobnym plikiem. Samo wykonanie renderu nie oznacza, że obraz został zapisany w wybranym folderze. W oknie wyniku należy użyć odpowiedniej opcji Image i Save As, sprawdzając format oraz nazwę. To ważne rozróżnienie: rodzina może mieć poprawnie zapisany model, a mimo to nie znaleźć pliku graficznego, który miała wysłać do obejrzenia na innym urządzeniu.
Do zachowania ilustracji przydaje się PNG lub inny format odpowiedni do celu. Jeśli obraz będzie później publikowany na stronie, można przygotować jego lżejszą kopię w WebP, zachowując roboczy oryginał osobno. Nie ma potrzeby udostępniania wielkiego pliku projektu osobie, która chce tylko obejrzeć pomysł. Przed wysłaniem warto otworzyć wyeksportowany obraz w zwykłej przeglądarce zdjęć i sprawdzić, że pokazuje właściwy kadr oraz aktualną wersję modelu.
Eksport siatki do innego programu lub druku 3D jest odrębnym zagadnieniem. Ilustracyjny pokój może zawierać przenikające się bryły, cienkie powierzchnie i uproszczenia, które nie nadają się do bezpośredniego wydruku. Nie należy obiecywać, że zapisanie pliku STL automatycznie tworzy poprawny model fizyczny. Potrzebne są sprawdzenie skali, zamknięcia geometrii i wymagań konkretnego procesu. Pierwszy pokój najlepiej traktować jako projekt do oglądania, zanim pojawi się osobny cel produkcyjny.
Wersje projektu można nazywać według istotnych etapów: bryła, meble, kolory i światło. Nie trzeba tworzyć kopii po każdej drobnej zmianie, ale warto zachować stan przed większym eksperymentem. Jeśli użyto zewnętrznych tekstur lub modeli, należy wiedzieć, gdzie są zapisane i na jakich zasadach wolno je wykorzystywać. W opisanym ćwiczeniu wszystkie podstawowe elementy można wykonać samodzielnie, dzięki czemu plik jest prostszy i nie zależy od przypadkowego katalogu pobranych zasobów.
Co zmienić w następnym wariancie pokoju
Po ukończeniu pierwszego obrazu warto wybrać jedną zmianę o wyraźnym celu. Można przestawić biurko pod inną ścianę, porównać dwa kolory albo zaprojektować własną półkę. Nie należy równocześnie zmieniać całego układu, materiałów i sposobu oświetlenia, jeśli chcemy rozumieć rezultat. Dwa warianty z tym samym kadrem pozwalają łatwo zauważyć różnicę. Dzięki temu model staje się narzędziem sprawdzania pomysłu, a nie jedynie kolekcją kolejnych efektów poznanych w przypadkowych poradnikach.
Dobrym następnym ćwiczeniem jest własny mebel złożony z kilku części o znanych wymiarach. Autor najpierw szkicuje funkcję, potem wybiera bryły, a na końcu sprawdza położenie. Jeśli potrzebuje nietypowego kształtu, może poznać konkretne narzędzie edycji siatki. Nauka wynika wtedy z zadania. Nie trzeba opanować wszystkich modyfikatorów, żeby zbudować czytelny stolik, podobnie jak nie trzeba modelować idealnej tkaniny, aby pokazać kolor poduszki na pierwszej ilustracji.
W rodzinnej pracy warto zamieniać role między projektowaniem i obsługą. Osoba mniej wprawna powinna samodzielnie wykonać przynajmniej część operacji, a nie wyłącznie oglądać szybkie ruchy drugiej. Pomaga krótka instrukcja odnosząca się do konkretnego pola: ustaw szerokość na jeden, a potem sprawdź widok z góry. Gdy pojawia się błąd, najpierw warto nazwać, czy dotyczy osi, położenia, wymiaru, trybu czy zaznaczenia. Takie rozpoznanie jest bardziej użyteczne niż ogólne stwierdzenie, że Blender jest trudny.
Najważniejszy rezultat pierwszego projektu to możliwość świadomego powrotu do pracy. Autor wie, gdzie jest zapis, potrafi odnaleźć obiekt na liście, zmienić jego rozmiar i ponownie wykonać obraz. To wystarczająca podstawa do dalszych pomysłów: małego domu, makiety ogrodu albo fantastycznego pokoju bohatera. Warto zachować prostotę tak długo, jak pomaga zrozumieniu. Rozbudowana scena jest przyjemniejsza wtedy, gdy kolejne szczegóły wynikają z własnych decyzji, a nie z konieczności kopiowania cudzych ustawień bez ich rozpoznania.